Από την Ισμήνη Χαρίλα

Πατριαρχία έναντι μητροκεντρισμού, πίστη στην παράδοση έναντι επιθυμίας αλλαγής, δέσμευση έναντι ελευθερίας, πειθαρχία έναντι αποτίναξης εξαναγκαστικών θεσμών, αγάπη έναντι φθόνου, υποχρέωση έναντι δικαιωμάτων. Αυτοί είναι ορισμένοι από τους βασικούς πυλώνες που συνθέτουν τη «Μάνα» της Πέρλ Μπακ που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1933 και κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Γκοβόστη και σε μετάφραση του Άρη Αλεξάνδρου.

Η ιστορία τοποθετείται χρονικά στην Κίνα στις αρχές του εικοστού αιώνα και η Μπακ – έχοντας περάσει ένα μεγάλο μέρος της ζωής της στη χώρα αυτή, αφού τόσο οι γονείς της, όσο και εκείνη υπηρέτησαν στην ιεραποστολική κοινότητα – περιγράφει την καθημερινότητα μιας οικογένειας και όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

Η κεντρική ηρωίδα είναι μια ανώνυμη μητέρα που ζει σε μια αγροτική επαρχία και καλείται να αναλάβει εξ’ ολοκλήρου την ευθύνη της επιβίωσης των παιδιών της και της πεθεράς της, έπειτα από την εγκατάλειψη του συζύγου της. Η ίδια είναι μια γυναίκα που έχει διδαχθεί να σηκώνει τα βάρη του ρόλου της και να εργάζεται αδιάκοπα στο σπίτι και στα χωράφια. Αγράμματη και αγνοώντας την πολιτιστική εξέλιξη, δεν επιζητά τίποτα περισσότερο από αυτά που της προσφέρουν οι μονότονες ημέρες της και ικανοποιείται με το ελάχιστο.

Στον αντίποδα, ο άνδρας της λαχταρά για οτιδήποτε νέο και διαφορετικό. Ο γάμος δεν ήταν γι’ αυτόν παρά μια αναγκαστική συμφωνία που του επέβαλλε η κοινωνία και τα παιδιά του δεν «είχανε γι’ αυτόν τίποτα καινούριο (…) τίποτα καινούριο να προσμένει». Γι’ αυτό ακριβώς φεύγει, όχι όμως ως κάποιος που τολμά να αποκαλύψει τις προθέσεις του, αλλά σαν ένας δειλός δραπέτης, σαν ένα σύννεφο που δρόσισε το χώμα, αλλά αδυνατεί να σταθεί ακίνητο στο ίδιο σημείο.

Από εκείνη τη στιγμή, η γυναίκα του σφίγγει τις γροθιές της, στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις και προχωρά άλλοτε με σωστά βήματα και άλλοτε ισορροπώντας στα στραβοπατήματά της.

Τα χρόνια κυλούν και καθώς η συγγραφέας αφηγείται τη ζωή της μάνας, θίγει σημαντικά ζητήματα της εποχής και του τρόπου διαβίωσης των φτωχών αγροτών, όπως η έλλειψη υγιεινής και παιδείας, η ανθρώπινη εκμετάλλευση, η θέση των γυναικών, η άγνοια καταπολέμησης και ίασης ασθενειών, η προκατάληψη και η δεισιδαιμονία.

Παράλληλα οι οικογενειακοί δεσμοί εγκλωβίζουν και καταπνίγουν τις επιθυμίες, ενώ τα όνειρα θυσιάζονται στον βωμό της μικροπρεπούς και κοντόφθαλμης αντιληπτικής αποσαφήνισης που καταστέλλει κάθε πιθανότητα παρέκκλισης.

Οι άνθρωποι εξαναγκάζονται να ψεύδονται, να υποκρίνονται, να μην μαρτυρούν την αλήθεια ούτε καν στον εαυτό τους, αφού όλα λογοκρίνονται από την αμάθεια και την τυφλή υπακοή στις επιταγές της θρησκείας και του Κράτους. Όπως δηλαδή και στα έργα που εξελίσσονται στις χώρες της Δύσης, ομοίως και στη μακρινή Ανατολή, από τη μια πλευρά οι θρησκευτικοί ηγέτες τρομοκρατούν τους πιστούς με την τιμωρία της αμαρτίας και από την άλλη οι κυβερνώντες εκτελούν όσους εκφράζουν την πολιτική αντίθεσή τους, όπως οι κομμουνιστές.

Μέσω της γρήγορης αφήγησης που αποτυπώνεται και από την εξαιρετική μεταφραστική απόδοση του κειμένου, η βραβευμένη με Πούλιτζερ (1932) και Νόμπελ (1938) Περλ Μπακ μετασυνθέτει επομένως τα γεγονότα σε σκέψεις και πολύπλοκα ερωτήματα, αφού η ίδια η ζωή επιβεβαιώνει ή αναιρεί τις επιλογές της μάνας που αγωνίζεται να διαλέξει το σωστό, αν και πολλές φορές δρα βιαστικά και υπό πίεση.

Η δημιουργός δεν διατυπώνει προσωπική άποψη για τις πράξεις των ηρώων και δεν τους αγιοποιεί, αλλά ούτε και τους δαιμονοποιεί. Με λεπτή αίσθηση του χιούμορ και με αρκετούς συμβολισμούς ξεδιπλώνει την ιστορία και επιτρέπει στον αναγνώστη να κατανοήσει τις αντιδράσεις των πρωταγωνιστών και ιδίως της Μάνας που είναι ο συνδετικός κρίκος με το παρελθόν και το παρόν και εκείνη που θα γεννήσει και θα μεγαλώσει τα παιδιά που θα διαιωνίσουν το ανθρώπινο είδος και θα σηκώσουν την αυλαία στο μέλλον.

Please follow and like us:

Comments

comments