Please follow and like us:
Facebook0
Twitter

της Δρος Αριστονίκης Θεοδοσίου-Τρυφωνίδου

Ψυχολόγος Σχολικής-Εξελικτικής κατεύθυνσης και Εικαστική ψυχοθεραπεύτρια

Το παραμύθι δεν είναι μόνο μια φτιαχτή ιστορία που δημιουργήθηκε για σκοπούς διασκέδασής. Αποτελεί μια τεχνητά καμωμένη διήγηση, που στόχο έχει τη μετάδοση κάποιων μηνυμάτων, την καλλιέργεια στάσεων, την ανάπτυξη τρόπων σκέψης, τη χαλιναγώγηση ορμών και την οριοθέτηση συμπεριφορών. Χρησιμοποιεί την υπερβολή και την επανάληψη ως μέσα έκφρασης και στοχεύει στη συνείδηση των παιδιών, γιατί πραγματεύεται καθημερινά προβλήματα, με λογοτεχνική μορφή. Τι γίνεται, όμως, σε περιπτώσεις παιδιών που αντιμετωπίζουν ήδη κάποια προβλήματα ψυχολογικής κυρίως φύσεως;

Το παραμύθι, μπορεί να αποτελέσει θεραπευτικό μέσο για διάφορα προβλήματα και πολλοί ψυχολόγοι, ψυχίατροι, ψυχοθεραπευτές, ειδικοί θεραπευτές, ακόμη και εκπαιδευτικοί το εφαρμόζουν ως μια μέθοδο θεραπείας.

Μια φορά και έναν καιρό…

Ο ενθουσιασμός των παιδιών προσχολικής και σχολικής ηλικίας για τα παραμύθια αποτελεί θέμα πολλών μελετών. Τα παραμύθια έχουν χρησιμοποιηθεί και στην ψυχοθεραπεία για παιδιά ως θεραπευτικό μέσο. Τα παιδιά προδιατίθεντο να επιστρατεύσουν βοηθητικές και οργανωτικές εμπειρίες, προκειμένου να περιορίσουν την καταστροφικότητα. Η έρευνα αναφέρει ότι σε ομαδικό επίπεδο τα παιδιά ταυτίζονταν με τον επιτιθέμενο. Το παραμύθι, ως θεραπευτικό μέσο, βοήθησε αρκετά παιδιά να συμβολοποιήσουν την εμπειρία τους και να σκεφτούν την ιστορία με περισσότερη συνοχή. Τα παιδιά αναγνώστες αναγνωρίζουν στις περιπέτειες των χαρακτήρων των παραμυθιών τις ίδιες συγκρούσεις και άγχη που βιώνουν τα ίδια».

Ψυχολογικό/θεραπευτικό παραμύθι

Το θεραπευτικό παραμύθι δίνει στο παιδί την ευκαιρία να εκφράσει μέσα από αυτό τα συναισθήματα και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει. Είναι μια θεραπευτική προσέγγιση, που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση ψυχικών και σωματικών διαταραχών, αλλά και στη συνειδητοποίηση, έκφραση και ανάπτυξη της δημιουργικής πλευράς του παιδιού. Το θεραπευτικό παραμύθι χρησιμοποιείται εξελικτικά, διαγνωστικά, προληπτικά και θεραπευτικά από ψυχολόγους, ψυχιάτρους ψυχοθεραπευτές, ειδικούς θεραπευτές και εφαρμόζεται σε ιατροπαιδαγωγικά κέντρα, νοσοκομεία και ιδιωτικά κέντρα.

Το θεραπευτικό παραμύθι είναι ιδανικό από την προσχολική ηλικία μέχρι και την εφηβεία.

Η ανάγνωση του παραμυθιού καθοδηγεί την ψυχική εξέλιξη των παιδιών, όχι τόσο ως στείρα ανάγνωση μιας ιστορίας που το παιδί ενδέχεται να κάνει και μόνο του, αλλά κυρίως ως μια δυναμική διαδικασία. Ειδικά στην περίοδο που η ικανότητα του παιδιού να διαβάσει μόνο του είναι ανύπαρκτη. Η όλη θεωρητική προϋπόθεση είναι ότι το παιδί ακούει μια ιστορία που περιγράφει ένα πρόβλημα, το οποίο αντιμετωπίζει και το ίδιο το παιδί. Η ιστορία έχει αρχή, μέση και τέλος. Ξεκινάει δηλαδή αναφέροντας το πρόβλημα που αντιμετωπίζει το παιδί, απαριθμώντας τις συνέπειες του προβλήματος αυτού στη ζωή του, ωστόσο προσφέρει και μια λύση. Κατόπιν, το παιδί μπορεί να απαντήσει ερωτήσεις κατανόησης, αλλά και να ζωγραφίσει το ίδιο τις εικόνες του παραμυθιού, βοηθώντας το έτσι να μετέχει δημιουργικά αλλά και ουσιαστικά. Δουλεύω με τα θεραπευτικά παραμύθια από το 2005. Το 2013 σχεδίασα ένα προτζεκτ για παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Μέσα από αυτό το προτζεκτ προέκυψαν 6 θεραπευτικά παραμύθια τα οποία διαπραγματεύονται: τον θάνατο, τον σχολικό εκφοβισμό, το διαζύγιο, την κακοποίηση, τις φοβίες, την ασθένεια ενός αγαπημένου προσώπου

«Μιλώ στον φόβο μου και αυτός φεύγει»

Τα παιδιά του δείγματος είχαν την ευκαιρία να επιλέξουν ανάλογα με τη θεματική κατηγορία ένα παραμύθι, από τα τρία που υπήρχαν ανά θεματική. Κατόπιν κλήθηκαν να ζωγραφίσουν τα ίδια τις εικόνες και να απαντήσουν ερωτήσεις κατανόησης, αλλά και προσωπικές ερωτήσεις. Τα περισσότερα παραμύθια εμπεριείχαν και χειροτεχνίες.

Το εντυπωσιακό είναι ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μετά την ανάγνωση του παραμυθιού και αφού το ζωγράφισαν διαφοροποιήθηκαν ως προς τον τρόπο που αντιμετώπιζαν το πρόβλημα. Ο διάλογος στα παραμύθια ακολουθεί τον τρόπο σκέψης των παιδιών ανάλογα με την ηλικία που βρίσκονται, και αυτό διευκόλυνε κατά πολύ την κατανόηση του προβλήματος, αλλά και της λύσης. Συγκεκριμένα, η αφήγηση ξεκινά από μια αφορμή, καταλήγει στο πρόβλημα και δίδεται η λύση στο τέλος.

Την ίδια αφηγηματική έχουν και οι ζωγραφιές, μέσα από τις οποίες το παιδί καλείται να απεικονίσει το θέμα που το ανησυχεί από τη γένεση μέχρι τη λύση, μέσω των αρχών της εικαστικής θεραπείας. Μάλιστα, ένα παιδάκι προσχολικής ηλικίας ανέφερε όταν του αναγνώστηκε το παραμύθι για τις φοβίες “μιλάω στον φόβο μου, σημαίνει ότι ο φόβος μου φοβάται και φεύγει”…

Παραμύθι και για μεγάλους;

Όλοι ζούμε το δικό μας παραμύθι… Πολλές φορές μια αλληγορία μάς προσφέρει τη δυνατότητα να δούμε ένα πρόβλημα από άλλη σκοπιά». Ίσως οι μεγαλύτεροι να έχουν μεγάλη ανάγκη από ένα παραμύθι για να ζήσουν ευτυχισμένοι. «Το παραμύθι μάς βοηθά να αντικρίσουμε αυτό που μας ανησυχεί ολιστικά, να το φιλοσοφήσουμε ή να γελάσουμε μαζί του. Οι μεγαλύτερες αλήθειες της ζωής ειπώθηκαν με παραβολές, μύθους και έπη. Τι χρειάζεται ένα πρόβλημα για να λυθεί; Νοηματοδότηση, αλλαγή πλαισίου ή συνθήκης, ή να ειπωθεί πιο γλυκά και φιλοσοφημένα για να γίνει αποδεκτό».

Please follow and like us:
Please follow and like us:
Facebook0
Twitter

Comments

comments