Please follow and like us:
Facebook0
Twitter

Από την Ισμήνη Χαρίλα

 Ο Χάρυ Χάλερ ήταν ένας άνδρας περίπου πενήντα ετών που χαρακτήριζε τον εαυτό του ως Λύκο της Στέπας, «έναν ανικανοποίητο άνθρωπο (…) που είχε δυο φύσεις, μια ανθρώπινη και μια λυκίσια (…) και εξαιτίας της μεταξύ τους θανάσιμης έχθρας, προξενούσε πόνο η μία στην άλλη».

Ο Χάρυ εμφανίστηκε ξαφνικά ως ενοικιαστής ενός επιπλωμένου δωματίου και αφού έζησε για δέκα μήνες μοναχικά και δημιουργώντας ένα μυστήριο γύρω από το άτομό του, χάθηκε αφήνοντας πίσω του μόνο ένα πακέτο με χειρόγραφες σημειώσεις που «σήμαιναν κυριολεκτικά το πέρασμα μέσα από την κόλαση, ένα άλλοτε αγχώδες και άλλοτε θαρραλέο πέρασμα μέσα από το χάος ενός σκοτεινού ψυχικού κόσμου, που έγινε με τη θέληση να διασχίσει την κόλαση, να αντιμετωπίσει στα ίσα το χάος και να υπομείνει μέχρι το τέλος το κακό».

Αυτή ακριβώς είναι η αφηγηματική βάση του έργου «Ο Λύκος της Στέπας» του Νομπελίστα λογοτέχνη Hermann Hesse που εκδόθηκε το 1927 και κυκλοφορεί στα ελληνικά και από τις εκδόσεις Γράμματα, σε μετάφραση του Νίκου Μπατσίδη.

Ο ήρωας αυτοαποκαλείται λύκος της στέπας «ένα περιπλανώμενο θηρίο, μέσα σ’ έναν ξένο και ακατανόητο κόσμο, που δεν μπορεί πια να βρει την πατρίδα του, την τροφή και τον αέρα του». Ποθεί τον θάνατο γιατί δεν μπορεί να αγγίξει την ευτυχία κοντά στους ανθρώπους και καθώς αυτοπροσδιορίζεται, παραθέτει σταδιακά τους συλλογισμούς του γύρω από την έννοια της ανθρώπινης ύπαρξης και της ψυχικής υπόστασης και ως εκ τούτου κάθε σελίδα του κειμένου αποτελεί μια πραγματολογική και ψυχαναλυτική ανάλυση που γεννά άπειρα ερωτήματα και τροφοδοτεί νέους στοχασμούς.

Ο άνθρωπος ορίζεται «ως ένα πείραμα και μια υπέρβαση (…) η στενή και επικίνδυνη γέφυρα ανάμεσα στη φύση και το πνεύμα» και το ίδιο το αφήγημα είναι μια γέφυρα ανάμεσα στην πραγματικότητα και το όνειρο, το απτό και το άυλο, τη λογική και τη σχιζοφρένεια. Οι μορφές του ανθρώπου και του λύκου συνυπάρχουν στην ίδια οντότητα και ο πρώτος ως μέλος της κοινότητας και του συνόλου αντιπαραβάλλεται στον δεύτερο που αγαπά τη μοναξιά και εκφράζει την ατομικότητά του.

Ενώ η κοσμικότητα αντιτίθεται στην απομόνωση και η δέσμευση στην ελευθερία, ο συγγραφέας καταθέτει τη συλλογιστική του για την αστική τάξη, την αλλαγή της εποχής του (ας μην ξεχνάμε ότι είναι η περίοδος ανάμεσα στους δυο παγκοσμίους πολέμους), τη μεταβολή ιδεών και τη γήρανση της Ευρώπης.

Ο Χάρυ αποδοκιμάζει τον αστικό τρόπο ζωής, δίχως να διστάζει να προχωρήσει στην αυτοκριτική του και παρόλο που επιζητά τον πόνο που θα τον οδηγήσει στον θάνατο, προσπαθεί να νικήσει τον πεσιμισμό του και να βρει τον λόγο που θα τον κρατήσει ζωντανό.

Ο δημιουργός – έχοντας βιώσει τη σχιζοφρένια τόσο σε προσωπικό επίπεδο, όσο και μέσω της συζύγου του – καταλήγει στην άποψη ότι «όπως η τρέλα (…) είναι η απαρχή της σοφίας, έτσι και η σχιζοφρένεια είναι η απαρχή της τέχνης και της φαντασίας».

Το συναίσθημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα – στοιχείο που παραπέμπει και στην επιρροή από τον γερμανικό ρομαντισμό – και η επιστήμη συναντά την ινδική και κινεζική φιλοσοφία κατά την απόπειρα ανάλυση της πολυπλοκότητας της ψυχής, που στον σύγχρονο κόσμο εκφράζεται από τη λογοτεχνία.

«Ο Λύκος της Στέπας» είναι επομένως ένα έργο που «απαιτεί» από το κοινό να μην σταθεί στην πρώτη ανάγνωση, αλλά να εμβαθύνει σε θεματικές που ενδέχεται και να απορρίπτονται με την πρόφαση της ματαιότητας.

Please follow and like us:
Please follow and like us:
Facebook0
Twitter

Comments

comments