Please follow and like us:
Facebook0
Twitter

Από την Ισμήνη Χαρίλα

Το καλοκαίρι του 1816 η Μαίρη Σέλλεϋ και ο σύζυγός της Πέρσι Σέλλεϋ φιλοξενήθηκαν από τον Λόρδο Μπάϋρον στην Ελβετία. Ο μουντός και βροχερός καιρός που τους περιόριζε μέσα στο σπίτι στάθηκε η αφορμή για να προτείνει ο οικοδεσπότης τους να γράψει ο καθένας τους από μια ιστορία φαντασμάτων.

Η Σέλλεϋ, που τότε ήταν μόλις δεκαεννέα ετών, «βάλθηκε να σκέφτεται μια ιστορία που θα μπορούσε να συναγωνιστεί εκείνες που τους είχαν ωθήσει σ’ αυτό το εγχείρημα. Μια ιστορία που θα μιλούσε για τους μυστηριώδεις φόβους του ανθρώπου και θα προκαλούσε συγκλονιστική φρίκη, μια ιστορία που θα έκανε τον αναγνώστη να φοβάται να κοιτάξει γύρω του, που θα του πάγωνε το αίμα, που θα επιτάχυνε τους παλμούς της καρδιάς», όπως εξηγεί η ίδια στην εισαγωγή του βιβλίου της κατά τη δεύτερη έκδοσή του το 1831 (η πρώτη ήταν το 1818).

Αποτέλεσμα του εγχειρήματός της επομένως ήταν το γοτθικό μυθιστόρημα «Φράνκεστάϊν ή ο Σύγχρονος Προμηθέας» που αποτέλεσε και τη βάση για την εξέλιξη του λογοτεχνικού είδους που ασχολείται με την επιστημονική φαντασία.

Το έργο που έγινε γνωστό σε ολόκληρη την υφήλιο όχι μόνο από τις μεταφραστικές αποδόσεις, αλλά και λόγω της κινηματογραφικής και θεατρικής μεταφοράς του, κυκλοφορεί ξανά στα ελληνικά από τη σειρά «Τα κλασικά» των εκδόσεων Ψυχογιός, σε μετάφραση της Κατερίνας Σχινά και με επίμετρο από την Τζόις Κάρολ Όουτς.

Βασικός πρωταγωνιστής είναι ο Βίκτωρ Φράνκεστάϊν, ένας νεαρός Ελβετός επιστήμονας που μελετά φυσιολογία και ο οποίος, έπειτα από κοπιαστική και επίπονη προσπάθεια δυο ετών, κατορθώνει να εμφυσήσει ζωή σ’ ένα πλάσμα που δημιούργησε συλλέγοντας μέλη αποθανόντων από τα νεκροταφεία.

Όταν όμως το δημιούργημά του ζωντανεύει, ο Φράνκεστάϊν συνειδητοποιεί ότι πρόκειται για ένα τέρας. Ως εκ τούτου από αυτήν τη στιγμή ξεκινά μεταξύ τους μια περίοδος μίσους που καταλήγει σ’ ένα ανελέητο κυνηγητό στον Αρκτικό κύκλο, όπου ο επιστήμονας συναντά έναν εξερευνητή, τον Ρόμπερτ Γουόλτον και του αφηγείται την ιστορία του.

Στο πόνημα της Σέλλεϋ λοιπόν εντοπίζονται τα κύρια στοιχεία του γοτθικού μυθιστορήματος, όπως είναι ο τρόμος, η αίσθηση ύπαρξης φαντασμάτων, το υπερφυσικό, η τρέλα, ο θάνατος και ένα παιχνίδι μυστικών.

Παράλληλα παρατηρούνται και χαρακτηριστικά του ρομαντισμού – ας μην ξεχνάμε εξάλλου ότι εκπρόσωπος του στην Αγγλία ήταν και ο σύζυγος της Σέλλεϋ , ο Πέρσι – όπως η παρουσία και η «εκμετάλλευση» στο κείμενο των στοιχείων της Φύσης που επιτείνουν την αγωνία και παράλληλα δίνουν διέξοδο στη μελαγχολία του ατόμου.

Ο Βίκτωρ Φράνκεστάϊν, όπως γενικότερα οι ήρωες που απαντώνται στα ρομαντικά μυθιστορήματα, είναι ένα ανήσυχο πνεύμα και ένας άνθρωπος που εμμέσως επαναστατεί ενάντια στο κατεστημένο και παράλληλα διαπράττει το αμάρτημα της ύβρεως, αφού παρεμβαίνει στην ίδια τη διαδικασία της γέννησης.

Στο σημείο αυτό, η Σέλλεϋ θέτει συνεπώς το πρωταρχικό ερώτημα που ταλανίζει ακόμα και σήμερα την κοινωνία, δηλαδή εάν υπάρχουν όρια στην εξέλιξη και την παρέμβαση της επιστήμης στη φυσική αλληλουχία, γεγονός που επισημαίνεται τόσο από τη στάση του Φράνκεστάϊν απέναντι στο κατασκεύασμά του, όσο και από τη λογική υπόθεση ότι, εάν το ον αυτό ομοίαζε στους υπολοίπους ανθρώπους, ουδείς θα γνώριζε την αληθινή προέλευσή του.

Ταυτόχρονα αντιπαραβάλλονται οι αρχές της θρησκείας και της επιστήμης, και σκιαγραφείται η πορεία προς τη νέα τάξη πραγμάτων και της φιλοσοφικής αναζήτησης του ατόμου.

Σήμερα, που η γενετική έχει προχωρήσει ακόμα και στον τομέα της κλωνοποίησης, η μορφή του τέρατος δεν θα θεωρούταν παρά ένα κακέκτυπο μιας ερασιτεχνικής απόπειρας. Παρ’ όλα αυτά και όπως έχουν επισημάνει οι αναλυτές είναι αξιοσημείωτο ότι δυο αιώνες νωρίτερα υπήρξε η σύλληψη της συγκεκριμένης ιδέας και μάλιστα από μια γυναίκα που ενέπνευσε και επηρέασε πολλούς ομότεχνους της, όπως ο Έντγκαρ Άλαν Πόου και έδωσε ώθηση στην ανάπτυξη ενός νέου λογοτεχνικού είδους.

Μέσω τέλους της τριμερούς διήγησης της ιστορίας, από την πλευρά του εξερευνητή, του Φράνκεστάϊν και του πλάσματος, η συγγραφέας επιτυγχάνει να υπογραμμίσει ότι ουσιαστικά η αλήθεια είναι πλειστάκις πολυδιάστατη και ότι δεν υφίσταται μονοσήμαντη οπτική. Από τη μια πλευρά ο επιστήμονας, ενώ είχε ως αφετηρία του την επιθυμία προσφοράς προς την ανθρωπότητα, δεν επιτυγχάνει να υπολογίσει σωστά τα όρια μεταξύ σωστού και λάθους και από την άλλη το ον μεταλλάσσεται σε μια εκδικητική μορφή εξαιτίας της έλλειψης αγάπης και ενδιαφέροντος από τον ιδιάζοντα γεννήτορά του.

Κατά συνέπεια, το κεντρικό θέμα του αφηγήματος αναδεικνύει αυτό ακριβώς που επισημαίνει και η Σέλλεϋ στην εισαγωγή της, δηλαδή ότι οι φόβοι μας δεν είναι παρά προϊόντα των πράξεών μας.

Please follow and like us:
Please follow and like us:
Facebook0
Twitter

Comments

comments